Karczmy

Najprawdopodobniej już w X wieku powstały w niektórych miejscowościach pierwsze karczmy. Jednak pierwsze o nich wzmianki w źródłach pisanych pochodzą z XII wieku.

Nazywano je wówczas z łacińskiego „tabernami”. Znajdowały się one z reguły w osadach targowych i przy ważniejszych szlakach handlowych. Można było w tabernie spożyć posiłek, otrzymać nocleg.

W XIII wieku, wzmianki o karczmach stają się coraz częstsze. Stawiane są już także po zwykłych wsiach, gdzie ich rola poczęła zyskiwać na znaczeniu. Mieszkańcy schodzili się do karczmy na pogawędki przy piwie lub miodzie. W dni świąteczne urządzano zabawy taneczne.

Pod koniec średniowiecza karczmy stanowiły własność zarówno pana dóbr jak i plebana czy też sołtysa. Istniały też karczmy mieszczańskie i chłopskie.

Oprócz tradycyjnej roli jaką karczma spełniała, będąc miejscem spożycia jadła i trunków, można było w niej nabyć różnego rodzaju towary. Była więc tez pod pewnym względem sklepem.

Karczmy mieściły się przeważnie w specjalnych budynkach, większych od chłopskich chałup, jednakowoż tak samo drewnianych i krytych słomą. Karczmy wiejskie stawiano zwykle w centrum osady, tam gdzie był kościół. Po niedzielnej mszy parafianie mieli do niej blisko. Wyposażenie było bardzo proste, a więc drewniane stoły, ławki, stołki. Natomiast przy większych, leżących przy ważniejszych szlakach karczmach, znajdowały się izby, komory, alkierze w których mogli przenocować podróżni, oraz tak zwany „stan”, czyli stajnię z wozownią, gdzie mogły odpocząć konie i gdzie można było zostawić wozy. Izby przeznaczone dla gości również wyposażano w proste sprzęty jak szerokie ławy do spania.

Pod koniec XV wieku, w wyniku głębokich zmian społecznych i gospodarczych, karczmy sołtysie a także chłopskie poczęły zanikać. Na wsi utrzymały się tylko dworskie i plebańskie, natomiast w mieście także klasztorne czy też mieszczańskie.

W karczmach na ziemiach polskich, królował prasłowiański napój – piwo. Warzone było ono nader często w folwarcznym browarze, jednakże smak takiego piwa nie był zbyt zachęcający. Lepsze piwo, przeznaczone dla szlachty sprowadzano z browaru dworskiego lub z odleglejszego jeszcze a słynącego piwowarskim kunsztem. Od XVI wieku poczęła na ziemiach polskich rozpowszechniać się wódka.