BOCHNIA Kościół Św. Mikołaja

Pierwszy kościół w Bochni był drewniany. Istniał jeszcze zanim Bochnia stała się miastem a miało to miejsce w 1253 roku. Wtedy też Św. Kinga ufundowała nowy, murowany kościół, który istniał niemalże dwieście lat, jednak na początku XV wieku uległ pożarowi.

Budowę nowego, istniejącego do dziś kościoła, ukończono w 1440 roku. Przejął on wezwanie Św. Mikołaja po poprzednich świątyniach. Był wtedy jednym z największych kościołów jakie wybudowano na prowincji.

Powstała świątynia o układzie halowym z krzyżowo-żebrowymi sklepieniami wspartymi na wysmukłych filarach, ozdobiona gotycką polichromią.

Obecny wygląd kościoła, to wynik wielkiego pożaru z 1655 roku i późniejszej jego przebudowy. Przeprowadzona została ona z duchem nowych czasów, co widać szczególnie wewnątrz świątyni, gdzie dominuje barok.

Kościół, który w swojej gotyckiej bryle reprezentuje typ ceglano-kamiennej architektury gotyku małopolskiego, jest budowlą trójnawową o układzie halowym z prezbiterium zamkniętym trójbocznie, oraz przylegającymi doń kaplicami.

Szczególnie interesująca jest zachodnia fasada kościoła, rzadko spotykana na naszym terenie a nawiązująca do architektury gotyckiej ziem północnych. Dolna część podzielona jest na trzy strefy. Środkowa zawiera ostrołukowy portal wejściowy. Szczyt fasady jest trójkątny, wypełniony dekoracją w formie ślepych arkad, zwieńczony sterczynami, które ozdobione są blendami.

Przejdźmy do wnętrza kościoła. Zwiedzanie rozpoczynamy od prezbiterium, najważniejszej części kościoła. Ołtarz główny to dzieło snycerza z Gdowa, Piotra Korneckiego. Powstał w 1772 roku. W centralnej części ołtarza umieszczony jest obraz z wizerunkiem Św. Mikołaja, patrona kościoła. Na czas Wielkiego Postu odsłaniane jest malowidło ze sceną Golgoty.

Po obu stronach obrazu, pomiędzy kolumnami, umieszczono naturalnej wielkości figury czterech Ewangelistów. W górnej części ołtarza znajduje się obraz z przedstawieniem Wniebowzięcia N.M.P., ponad nim Oko Opatrzności zwieńczające całość.

Na całej długości południowej i północnej ściany znajdują się XVII – wieczne stalle z malowidłami przedstawiającymi sceny z życia Św. Stanisława i Św. Jana Chrzciciela na zapleckach. Z XVII wieku pochodzi również marmurowa chrzcielnica ze złocona pokrywą w formie korony.

Z kilkunastu ołtarzy bocznych znajdujących się na wyposażeniu bocheńskiej świątyni, do najcenniejszych należą: Ołtarz Matki Boskiej Szkalplerznej z początku XVIII wieku, przeniesiony z kościoła Bernardynów, Ołtarz Pana Jezusa Ukrzyżowanego oraz Ołtarz Pana Jezusa w Ogrojcu.

Boczne kaplice bocheńskiej fary znacznie różnią się od siebie. Starsza, znajdująca się po północnej stronie prezbiterium, kaplica św. Kingi to jedyna część kościoła,. Która wyszła cało z wielkiego pożaru. W niej odprawiano nabożeństwa w czasie gdy kościół odbudowywano. Dziś oddaje ducha dawnej gotyckiej świątyni. Przy ścianie wschodniej znajduje się neogotycki ołtarz w formie tryptyku. W jego centralnej części umieszczono obraz z wizerunkiem Św. Kingi. Malowidła na ścianach i sklepieniu to dzieło Jana Matejki.

Kaplica Matki Boskiej powstała najpóźniej. Wybudowana została specjalnie po to, by móc w niej umieścić Cudowny Obraz Matki Boskiej Bocheńskiej. Obraz wcześniej znajdował się w bocheńskim kościele Dominikanów. Jednakże w wyniku kasacji klasztoru, kościół zburzono. Obraz przeniesiono na nowe miejsce. Jest to kopia obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej, powstała gdzieś na przełomie XV i XVI wieku. Był własnością wielickiego mieszczanina, który modląc się przed obrazem wyprosił ratunek dla swego miasta trawionego pożarem. Czując się niegodnym jego posiadania, postanowił oddać go do kościoła w Wieliczce. Ostatecznie obraz trafił do Bochni, do kościoła przy klasztorze Dominikanów. Tam właśnie miał miejsce zjawisko krwawych łez, co jeszcze zwiększyło kult. Koronacja obrazu miała miejsce w 1934 roku.

Obok kościoła znajduje się drewniana dzwonnica. Jest to niestety tylko rekonstrukcja wspaniałego zabytku jakim Bochnia mogła się szczycić do 1987 roku. Wtedy to w pażdzierniku spłonęła dzwonnica wybudowana przez mistrza Andrzeja Palicza w 1609 roku. Był to więc jeden z pierwszych przykładów tego typu budowli.

Konstrukcja założona na planie kwadratu, ustawiona na kamiennej podstawie, opierała się na dziewięciu słupach. Środkowy nosił nazwę "króla". Ściany nieco pochyłe, oszalowane deskami. Górna częśc z nadwieszoną izbicą. Całość nakryta ostrosłupowym dachem.

Dzwonnica została odbudowana, jednak trudno jej oddać ducha pierwowzoru.