LIPNICA MUROWANA Kościół Św. Leonarda

W Lipnicy Murowanej, nieco poza obszarem zwartej zabudowy dawnego miasteczka, po drugiej stronie rzeki Uszwicy, znajduje się kościół Św. Leonarda. Jest on jednym z najlepszych przykładów drewnianego, gotyckiego budownictwa sakralnego na terenie Małopolski.

Kościół powstał pod koniec XV wieku, w miejscu dawnej pogańskiej gontyny i dotrwał do dziś w praktycznie nie zmienionym kształcie.

Jest konstrukcji zrębowej, podzielony na nawę i nieco węższe prezbiterium zamknięte trójbocznie. W XVII wieku wokół ścian powstały otwarte soboty. To rodzaj zadaszenia, które ma na celu zabezpieczenie dolnych partii zrębu. A nazwa wzięła się stąd, że w dawnych czasach wierni, szczególnie ci, którzy na uroczystości przybywali z daleka już w sobotę, szukali schronienia właśnie pod tymi podcieniami.

Stromy, jednokalenicowy dach, przykryty jest gontem. Okna zgodnie z ówczesną tradycją umieszczono tylko od południa.

Wewnątrz zwracają uwagę trzy gotyckie tryptyki. Najstarszym, pochodzącym z ok. 1500 r. jest ten w ołtarzu głównym. Przedstawia on patrona kościoła Św. Leonarda trzymającego kajdany oraz Św. Wawrzyńca i Św. Floriana.

W bocznych ołtarzach tryptyki przedstawiają Św. Mikołaja i Adoracje Dzieciątka Jezus. Do 1992 roku, wszystkie trzy tryptyki znajdujące się w lipnickim kościele to były oryginały. Doszło wtedy do ich kradzieży. Szczęśliwie odzyskane trafiły do Muzeum Diecezjalnego w Tarnowie a w kościele umieszczono kopie.

Za głównym ołtarzem znajduje się niezwykła belka. Mówi się, że to dawna rzeźba Światowida pochodząca z pogańskich czasów. Bardzo interesujące i cenne są polichromie lipnickiej świątyni. Szczególnie polichromia patronowa na stropach, pochodząca z XV i XVI wieku. Bardzo ciekawe, ludowe przedstawienie Dekalogu obejrzeć można na parapecie chóru. Polichromie na ścianach zarówno nawy jak i prezbiterium pochodzą z XVII i pocz. XVIII wieku.

Na wyposażeniu kościoła znajduje się unikalny pozytyw szkatulny z XVII wieku.

Lipnicki kościół Św. Leonarda został wpisany na listę UNESCO w 2003 roku.