PIENIŃSKI PAS SKAŁKOWY

Nazwą taką określany jest wąski pas skał wapiennych, ciągnący się łukiem, przez terytorium kilku państw.

Przed milionami lat skały osadzały się na dnie mórz i w okresie górnej kredy zostały sfałdowane, po czym morze ponownie zalało ten teren i poczęła powstawać tzw. osłona skałkowa, złożona m.in. z piaskowców i łupków. Wiele milionów lat później nastąpiły kolejne ruchy górotwórcze, które porozrywały pas pieniński, tak że przedstawia on nam się jako sterczące, nie raz samotne skałki, tkwiące w piaskowcowej osłonie.
 

Pieniński Pas Skałkowy dzieli Karpaty Zachodnie na dwie części: Karpaty Centralne i Zewnętrzne, ciągnąc się przez ponad 500 km, od Białych Karpat na Słowacji, aż po Pasmo Wyhorlatu w Rumunii.
 

Na interesującym nas obszarze, jedna z pierwszych skałek zaliczanych do Pienińskiego Pasa Skałkowego, jest Skałka Rogoźnicka, objęta ochroną jako rezerwat przyrody. W okolicach wsi Gronków, z płaskiego podłoża wystają Cisowa Skałka i Grzebieniowa Skałka.

Dalej słynne Kramnica i Obłazowa z pięknym przełomem Białki, również stanowiącym rezerwat. Dalej pas wyodrębnia się nam jako samodzielne pasmo górskie, a więc zaczynają się Pieniny. Najpierw są to Pieniny Spiskie. Ich początek to szereg malowniczych skałek nazwanych Dursztyńskimi. Ciekawym miejscem jest Przełom Piekiełko, który tworzy potok Browaczyska.

Dalej pokaźnych rozmiarów grzbiet górski, ciągnący się aż do Niedzicy. Najwyższym szczytem w tym grzbiecie jest Żar. Nawiasem mówiąc, na jednej ze skał wapiennych zbudowano zamek w Niedzicy.
 

Po drugiej stronie Dunajca mamy już do czynienia z Pieninami Właściwymi, czyli tymi najbardziej znanymi. Najwyższym ich szczytem są Trzy Korony. Inne ważniejsze wzniesienia to Sokolica, Czertezik, Macelowa Góra. Niewątpliwie jednak o całym uroku i istocie tego miejsca decyduje Dunajec, przełamujący się między skałami. Rzeka kilka razy zaskakująco skręca, wydłużając swój bieg na tym odcinku o prawie siedem kilometrów.
 

Trzecią częścią Pienin są Małe Pieniny z najwyższym szczytem Wysoką. To tu znajduje się słynny Wąwóz Homole a także malownicza Dolina Białej Wody. Oba te miejsca są chronione jako rezerwat przyrody.

Przełęcz Rozdziele, stanowiąca granicę między Pieninami, jest również miejscem, gdzie Pieniński Pas Skałkowy opuszcza granicę naszego kraju.