Dobczyce

Dobczyce położone są nad Rabą, na Pogórzu Karpackim. Miejscowość znana już w XIII wieku, prawa miejskie uzyskała z rąk Kazimierza Wielkiego w 1362 roku.

Od tego czasu Dobczyce stanowiły również siedzibę starosty niegrodowego. Dzieje miasta nierozerwalnie wiążą się z zamkiem królewskim.

Zamek dobczycki powstał zapewne już w XIII wieku. W 1311 roku przebywał na zamku Władysław Łokietek. Zamek został znacznie rozbudowany przez jego syna Kazimierza Wielkiego. Z jego osobą wiąże się największy rozkwit miasta, które odtąd było siedzibą starostwa niegrodowego, pod rządami m.in. Mikołaja Wierzynka, Zbigniewa z Brzezia, Seweryna Bonera czy Sebastiana Lubomirskiego, który przyczynił się do dalszej rozbudowy zamku. Z początku, Dobczyce znajdowały i rozwijały się tuż pod zamkiem w obrębie murów miejskich, które powstały jeszcze za czasów Kazimierza Wielkiego.
 

Na obecne miejsce, Dobczyce przeniosły się pod koniec XVIII wieku. W tym też czasie doszło do pierwszych rozbiorów kraju, w wyniku czego zamek i okoliczne dobra przeszły w ręce austriackie. Pozostałości po średniowiecznym zamku, są najbardziej znaną budowlą w Dobczycach.
 

Najstarszą częścią jest zamek górny z charakterystycznym, gotyckim oknem od południa. Wcześniej, jeszcze przed częściowym zamurowaniem otworu, tędy wchodziło się do zamku. W południowo-wschodnim narożu zamku wznosiła się wieża, obecnie urządzony jest tam taras widokowy. Środkowa część zabudowań, to zamek średni. Wreszcie zamek dolny z bramą wjazdową umieszczoną w przyziemiu baszty. Jednym z ostatnich starostów dobczyckich, był Walenty Dobrzyński. Prawdopodobnie opiekująca się jego dzieckiem kobieta, rzuciła o ścianę pękiem kluczy, przypadkowo odkrywając skrytkę z ukrytym skarbem. Dobrzyński liczył, że mury zamkowe kryją wiele innych kosztowności, więc począł ich gorączkowo szukać, czym przyczynił się do rozbiórki zamku. W 1964 roku, w komnatach zamkowych urządzono Muzeum Regionalne.
 

Kościół Św. Jana Chrzciciela na Starym Mieście, poniżej skansenu, wybudowano m.in. z kamieni z rozbieranego zamku. Kościół powstał w latach 1828-34. Obok dzwonnica parawanowa z dzwonem Jan z 1504 roku.

Między zamkiem a kościołem znajduje się niewielki skansen, w którym znajduje się kilka drewnianych budynków, m.in. z terenu zalanego po wybudowaniu zapory. W karczmie, która została przeniesiona tutaj z podmyślenickich Krzyszkowic, wita przybyszów zbójnik. Według podań w 1732 roku, na karczmę napadli zbójnicy. W wyniku walk jeden z nich zginął i został pochowany w obrębie karczmy. Stąd jej nazwa „Na Zbóju”.
 

Zapora na Rabie została ukończona w 1987 roku. Powstało obszerne Jezioro Dobczyckie, które jednak nie zostało udostępnione pod rekreację. Zbiornik jest rezerwuarem wody pitnej dla Krakowa, przyjmuje także nadmiar wody w czasie powodzi.