MAŁOPOLSKA

Teren który dziś określamy mianem Małopolski, pokrywa się z grubsza z obszarem zajmowanym w IX wieku przez plemię Wiślan. Już wtedy ich główną siedzibą był Kraków, późniejsza stolica Polski. Obszar ten został włączony w struktury nowego państwa pod koniec X wieku, a już z początkiem następnego stulecia, zaczął odgrywać w nim dominującą rolę.

W wyniku późniejszego podziału państwa na dzielnice, dokonanego w 1138 roku przez Bolesława Krzywoustego, to właśnie ziemi krakowskiej przypadło w udziale pierwszeństwo pośród wszystkich innych. Dzielnica krakowska zwana była Senioralną. Późniejsze walki o tron krakowski doprowadziły m.in. do połączenia ziem krakowskiej i sandomierskiej, co było pewnym zalążkiem dalszego scalania kraju w jeden organizm państwowy.

Nieco później w stosunku do obu połączonych ziem, traktowanych jako jedna całość, zaczęto używać nazwy Małopolska, czyli „młodsza Polska” ( Polonia minor ) w odróżnieniu od „starszej Polski” czyli Wielkopolski ( Polonia senior ).
 

Przełom XIII i XIV wieku, to nieustanne walki o zjednoczenie kraju. Kiedy mający chyba największe zasługi w tym dziele Władysław Łokietek koronował się na króla w 1320 roku, to właśnie te dwie dzielnice były z początku jedynymi w zjednoczonym na powrót państwie polskim. Małopolska jako dzielnica obejmowała województwa krakowskie i sandomierskie, oraz nieco później jeszcze lubelskie, wydzielone z części sandomierskiego. Taki stan rzeczy przetrwał aż do rozbiorów, kiedy to historyczna dzielnica została przepołowiona. Linią podziału stała się rzeka Wisła.

Tak więc prawobrzeżne tereny weszły w skład zaboru austriackiego, lewobrzeżne z kolei w wyniku różnych późniejszych zdarzeń politycznych, weszły w skład Królestwa Polskiego, pozostającego pod przemożnym wpływem Rosji.
 

W wolnej Polsce, przy tworzeniu struktur administracyjnych państwa, nie myślano zbytnio o dawnych historycznych dzielnicach. Termin Małopolska jednak przetrwał. Zaczęto nim określać tereny dawnej Galicji. Tak więc dziś mówiąc o Małopolsce, mówimy w zasadzie o dwóch województwach, które swoje siedziby mają w Krakowie i Rzeszowie, choć nazwę „małopolskie” zarezerwowano dla tego pierwszego. I niech tak zostanie.

Obszar o którym traktuje ten serwis, pokrywa się z grubsza z obszarem obecnego województwa ze stolicą w Krakowie. Można pokusić się o stwierdzenie, że jest to „rdzenna Małopolska”.
 

Małopolska jest jedynym w swoim rodzaju regionem w kraju. Posiada wybitne, zróżnicowane i bardzo wszechstronne walory turystyczne i krajobrazowe, z którymi nie ma jak zmierzyć się żaden inny region. Bardzo urozmaicony obszar krainy, obejmuje części trzech wielkich jednostek fizjograficznych tj. Wyżyny Małopolskiej, Obniżenia Podkarpackiego i samych Karpat. Do Wyżyny Małopolskiej zalicza się Wyżynę Krakowsko-Częstochowską, dwie kotliny tworzące Obniżenie Podkarpackie to Kotlina Oświęcimska i Kotlina Sandomierska wbijająca się klinem w Kraków. Wreszcie Karpaty, do których należą Pogórza, Beskidy i Tatry. Sieć rzeczną stanowi oczywiście Wisła wraz z dopływami.